Over

Koen van Seuren en David Westera
foto: De Noorderlingen

Ik vertel geen verhalen om te bevestigen, maar om te bevragen.

In het theater worden thema’s vaak psychologisch of poëtisch benaderd, maar zelden structureel en ideologisch. Mijn personages zijn geen mensen in de psychologische zin van het woord; ze zijn dragers van ideeën, belichaamde ideologieën. Een personage is nooit puur een individu, maar wordt geconstrueerd uit de omgeving waarin het zich begeeft.

Nationalisme, chauvinisme en in uiterste gevallen fascisme hebben geen louter psychologische aanleiding, maar vinden hun oorsprong in de penibele materiële situatie van aanvankelijk doodnormale mensen. De complotdenker is geen gevaarlijke gek, maar een uiting van vals klassenbewustzijn; de kanarie in de kolenmijn van een samenleving die verhardt.

Onze verbeelding zit vast in de romantische orde. Romantiek maakt onze verlangens vermarktbaar – vrijheid is de aanschaf van een Range Rover, de ware liefde vind je door het juiste parfum te kopen – en tegelijkertijd blijft wat we werkelijk verlangen altijd onbereikbaar; waardoor we blijven consumeren, zonder dat de wereld om ons heen verandert of ons echt gelukkiger maakt.

Ik word hoofdzakelijk geïnspireerd door repertoire van de westerse canon. Belangrijkste uitgangspunt is het fileren en filteren van de ideologie die achter het oorspronkelijke stuk verscholen ligt, en te kijken hoeveel van die ideeën nog terug te vinden zijn in de onze. Je bewijst een oude schrijver de grootste dienst door zijn tekst brutaal naar het heden te trekken.

Humor is voor mij het beste smeermiddel om ‘serieuze’ vragen te onderzoeken. De lach werkt als een breekijzer: je laat het publiek keihard lachen zodat hun verdediging zakt, en precies op dat moment kun je ze aan het denken zetten. Pas later, bij het weglopen of het napraten, moet het besef komen: wacht even, dit ging ergens over.

Waar de realiteit tekortschiet en een collectief verhaal mist om die pijn te duiden, neemt de overlevingsdrang van de fantasie het over.

Koen van Seuren (Almere, 1994) · regisseur en schrijver · regieopleiding Toneelacademie Maastricht (2020) · artistiek leider van Antiklimax, samen met David Westera, met Grand Theatre Groningen als thuisbasis · maker bij Het Zuidelijk Toneel.

Koen woont en werkt sinds 2020 in Rotterdam. Hij was regieassistent van Sarah Moeremans bij Het Zuidelijk Toneel en Theater Oostpool, onder meer bij We Are The World, We Are The Brabant, en regisseerde meermaals de tweejaarlijkse Bosch Parade in ’s-Hertogenbosch.

→ koen@antiklimax.nl